Trung Quốc tiếp tục là thị trường xuất khẩu nông sản lớn nhất của Việt Nam, chiếm hơn 21% kim ngạch với gần 4,86 tỷ USD chỉ trong 4 tháng đầu năm 2026. Tuy nhiên, đi cùng tiềm năng là hàng loạt rào cản kỹ thuật ngày càng siết chặt, đặc biệt ở khâu kiểm dịch thực vật. Với các quy định mới liên tục được cập nhật, doanh nghiệp cần nắm rõ quy trình, hồ sơ và tiêu chuẩn để tránh rủi ro bị trả hàng hoặc gián đoạn xuất khẩu. Bài viết này sẽ tổng hợp đầy đủ và cập nhật nhất các yêu cầu kiểm dịch thực vật khi xuất khẩu sang Trung Quốc năm 2026.
Các quy định và yêu cầu kiểm dịch thực vật khi xuất khẩu sang Trung Quốc (cập nhật 2026)
Nghị định 280 và Lệnh 248/249 của GACC
Lệnh 248 và Lệnh 249 của Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) có hiệu lực từ ngày 01/01/2022, là nền tảng quản lý đăng ký doanh nghiệp xuất khẩu thực phẩm vào Trung Quốc. Theo đó, mọi cơ sở sản xuất, chế biến, bảo quản nông sản phải được đăng ký với GACC thông qua cơ quan thẩm quyền của Việt Nam.
Nâng cấp quan trọng tiếp theo là Nghị định 280 (Quy định 280) của GACC, chính thức có hiệu lực từ 01/06/2026. Nghị định này mở rộng phạm vi quản lý từ kiểm tra chất lượng sản phẩm đầu ra sang kiểm soát toàn chuỗi (toàn diện từ khâu sản xuất, thu hoạch, chế biến đến lưu trữ và vận chuyển).
Điểm nổi bật của Nghị định 280:
- Áp dụng nguyên tắc quản lý rủi ro nghiêm ngặt hơn.
- Doanh nghiệp phải có thư giới thiệu chính thức từ cơ quan thẩm quyền Việt Nam khi đăng ký mã GACC.
- Việc cấp thư giới thiệu dựa trên các tiêu chí: mức độ rủi ro an toàn thực phẩm, tỷ lệ lô hàng bị cảnh báo, lịch sử vi phạm và sự phù hợp với thông lệ quốc tế.
- Áp dụng cho 2.589 sản phẩm nông nghiệp thuộc 20 nhóm hàng.
Ngoài ra, GACC áp dụng cơ chế “cập nhật động” (theo Thông báo số 27), nghĩa là danh sách doanh nghiệp và yêu cầu kỹ thuật có thể thay đổi bất kỳ lúc nào, đòi hỏi doanh nghiệp phải theo dõi liên tục thông tin từ GACC và Cục Hải quan Việt Nam.
Yêu cầu về Mã số vùng trồng và Mã số cơ sở đóng gói
Đây là hai mã số bắt buộc đối với trái cây tươi và nhiều nông sản thực vật xuất khẩu sang Trung Quốc.
- Mã số vùng trồng (Growing Area Code) và Mã số cơ sở đóng gói (Packing House Code) do Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cấp, sau đó được gửi xác nhận với GACC.
- Nghị định 280 siết chặt hơn yêu cầu truy xuất nguồn gốc từ vùng nguyên liệu đến thành phẩm.
Yêu cầu chính:
- Vùng trồng phải được khảo sát định kỳ về sinh vật gây hại, lưu giữ nhật ký canh tác, sử dụng thuốc BVTV và thu hoạch.
- Cơ sở đóng gói phải có khu vực riêng biệt cho phân loại, xử lý, đóng gói; thiết bị khử trùng đạt chuẩn và hệ thống truy xuất nguồn gốc liên kết với mã vùng trồng.
- Mỗi thùng hàng phải ghi rõ mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói.
Yêu cầu về Nghị định thư kiểm dịch thực vật
Tính đến tháng 5/2026, Việt Nam đã ký Nghị định thư kiểm dịch thực vật với Trung Quốc cho các mặt hàng: xoài, thanh long, nhãn, vải, chôm chôm, mít, dưa hấu, chuối, sầu riêng, khoai lang, tổ yến, gạo, cám gạo, dừa tươi…
Mới nhất, từ ngày 15/04/2026, bưởi tươi và chanh tươi đã chính thức được ký Nghị định thư.
Lưu ý quan trọng: Những mặt hàng chưa có Nghị định thư sẽ không được phép xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc, dù đã có mã số vùng trồng hay mã GACC.
Giới hạn dư lượng thuốc bảo vệ thực vật (MRLs)
Trung Quốc đang siết chặt rất mạnh tiêu chuẩn an toàn thực phẩm. Hiện nay, nước này đã ban hành 807 mức giới hạn dư lượng tối đa (MRL) cho 219 hoạt chất thuốc bảo vệ thực vật, đang tiệm cận mức khắt khe của Liên minh châu Âu (EU).
Các nguyên tắc quan trọng doanh nghiệp cần nắm rõ:
- Chỉ được sử dụng các loại thuốc bảo vệ thực vật nằm trong danh mục cho phép của Trung Quốc (theo tiêu chuẩn GB 2763).
- Phải kiểm soát nghiêm ngặt dư lượng Cadimi (Cd) và một số chất khác mà phía Trung Quốc đặc biệt quan tâm.
- Doanh nghiệp nên tự tổ chức kiểm nghiệm nội bộ trước khi xuất hàng và lưu giữ đầy đủ kết quả kiểm nghiệm để làm hồ sơ.
Giới hạn dư lượng thuốc bảo vệ thực vật (MRLs)
Yêu cầu về nhãn mác và bao bì
Nhãn mác và bao bì là một trong những phần dễ bị sai sót nhất. Tất cả thông tin bắt buộc phải được thể hiện bằng tiếng Trung (hoặc song ngữ Việt-Trung), bao gồm:
- Tên sản phẩm và tên khoa học
- Quốc gia và vùng xuất xứ
- Mã số vùng trồng
- Mã số cơ sở đóng gói
- Tên và địa chỉ nhà xuất khẩu
- Trọng lượng tịnh / trọng lượng bì
- Ngày đóng gói
Đặc biệt, mã HS/CIQ (13 chữ số, trong đó 3 chữ số đầu là mã CIQ) phải khai báo chính xác trên tờ khai hải quan và in rõ trên bao bì. Sai sót về mã CIQ là nguyên nhân phổ biến dẫn đến hàng bị từ chối thông quan tại cửa khẩu.
Thủ tục và quy trình kiểm dịch thực vật khi xuất khẩu sang Trung Quốc
Quy trình kiểm dịch thực vật khi xuất khẩu sang Trung Quốc gồm 6 bước chính, phải thực hiện tuần tự và đầy đủ. Doanh nghiệp cần phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng Việt Nam (Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, Chi cục Kiểm dịch thực vật vùng).
Bước 1: Đăng ký doanh nghiệp và sản phẩm trên hệ thống CIFER (GACC)
Đây là bước nền tảng và bắt buộc. Doanh nghiệp phải đăng ký mã số doanh nghiệp (GACC Code) trên hệ thống CIFER của Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC).
- Cơ quan đầu mối Việt Nam: Cục Bảo vệ Thực vật (PPD) – Bộ Nông nghiệp và Môi trường thẩm định hồ sơ và truyền dữ liệu sang GACC.
- Hồ sơ chính bao gồm: Giấy phép đăng ký kinh doanh, sơ đồ quy trình sản xuất, giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm, cam kết sản xuất thực phẩm an toàn, chứng chỉ HACCP (nếu có).
Lưu ý: Không có mã GACC hợp lệ, doanh nghiệp không thể thực hiện các bước tiếp theo.
Bước 2: Kiểm tra vùng trồng và cơ sở đóng gói
Trước khi thu hoạch và đóng gói, vùng trồng cùng cơ sở đóng gói phải được kiểm tra đạt chuẩn. Kiểm dịch viên sẽ tiến hành:
- Điều tra sinh vật gây hại tại vùng trồng
- Đánh giá quy trình canh tác và sử dụng thuốc bảo vệ thực vật
- Kiểm tra điều kiện vệ sinh, khử trùng và hệ thống truy xuất nguồn gốc tại cơ sở đóng gói
- Xác nhận thực tế mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói
Bước 3: Đăng ký kiểm dịch thực vật tại cơ quan Việt Nam
Doanh nghiệp nộp hồ sơ đăng ký kiểm dịch tại Chi cục Kiểm dịch thực vật vùng hoặc Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (tùy theo địa bàn).
Hồ sơ cơ bản gồm:
- Đơn đăng ký kiểm dịch
- Hợp đồng thương mại
- Invoice, Packing list
- Các chứng từ liên quan khác
Bước 4: Lấy mẫu và kiểm tra thực tế
Kiểm dịch viên lấy mẫu theo tiêu chuẩn IPPC tại kho, xưởng hoặc cửa khẩu. Doanh nghiệp cần chuẩn bị sẵn kết quả kiểm nghiệm dư lượng thuốc BVTV, vi sinh và các chỉ tiêu chất lượng. Mẫu được phân tích về: sinh vật gây hại, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật (so với MRL của Trung Quốc) và các chỉ tiêu an toàn thực phẩm khác.
Bước 5: Cấp Giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật (Phytosanitary Certificate)
Sau khi tất cả kiểm tra xong và đạt yêu cầu, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật sẽ cấp Giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật (PC). Đây là giấy tờ quan trọng nhất, bắt buộc phải có bản gốc đi kèm theo lô hàng. Không có cái này thì coi như không thể xuất khẩu chính ngạch được.
Bước 6: Khai báo hải quan và thông quan tại Trung Quốc
Lúc này, doanh nghiệp hoặc đại lý hải quan bên Trung Quốc sẽ khai báo trên hệ thống GACC, nộp đầy đủ bộ hồ sơ kèm theo Giấy chứng nhận PC.
Lưu ý rất quan trọng: Dù Việt Nam đã cấp PC rồi, phía GACC vẫn có quyền lấy mẫu kiểm tra lại tại cửa khẩu. Vì vậy doanh nghiệp phải theo dõi sát sao tình hình thông quan, nếu họ yêu cầu gì thêm thì xử lý ngay để tránh chậm trễ.
Quy trình kiểm dịch thực vật khi xuất khẩu sang Trung Quốc
Hồ sơ kiểm dịch thực vật cần chuẩn bị
Để xuất khẩu sang Trung Quốc, doanh nghiệp cần chuẩn bị bộ hồ sơ khá đầy đủ, chia thành 2 nhóm như sau:
Hồ sơ bắt buộc:
- Đơn đăng ký kiểm dịch thực vật (theo mẫu của Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật), phải ghi rõ thông tin lô hàng, phương tiện vận chuyển, cửa khẩu xuất.
- Hợp đồng thương mại (Sales Contract), trong đó cần ghi rõ các điều khoản về chất lượng, kiểm dịch và điều kiện giao hàng.
- Invoice và Packing List: hai chứng từ này phải khớp tuyệt đối với thực tế lô hàng.
- Giấy chứng nhận xuất xứ (C/O) do VCCI hoặc Bộ Công Thương cấp.
- Giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật (Phytosanitary Certificate) – bản gốc.
Hồ sơ bổ sung (tùy mặt hàng):
- Kết quả kiểm nghiệm dư lượng thuốc bảo vệ thực vật từ lab được công nhận ISO 17025.
- Giấy xác nhận mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói.
- Tờ khai hải quan xuất khẩu (khai đầy đủ mã HS, mã CIQ, mã GACC).
- Vận đơn (Bill of Lading hoặc Airway Bill).
Các nhóm mặt hàng chính cần làm kiểm dịch thực vật khi xuất khẩu sang Trung Quốc
Các nhóm hàng thực vật khi xuất khẩu sang Trung Quốc thường phải kiểm dịch thực vật khi xuất khẩu sang Trung Quốc bao gồm:
- Trái cây tươi: Sầu riêng, xoài, thanh long, chuối, nhãn, vải, chôm chôm, mít, dưa hấu, măng cụt, bưởi và chanh (bưởi với chanh mới được ký Nghị định thư từ tháng 4/2026). Đây là nhóm xuất khẩu nhiều nhất và cũng bị kiểm tra kỹ lưỡng nhất.
- Ngũ cốc và sản phẩm từ hạt: Gạo, ngô, lúa mì, sắn lát khô, các loại hạt đậu.
- Rau củ tươi và đông lạnh: Ớt, khoai lang, tỏi, hành tây, rau bina, rau ăn lá các loại. Nhóm này hay bị nhắc nhở vì vấn đề dư lượng thuốc.
- Gia vị, dược liệu, thảo mộc: Hồ tiêu, quế, hồi, gừng, nghệ… Nhóm này phải để ý kỹ vi sinh và aflatoxin.
- Sản phẩm chế biến từ thực vật: Trái cây sấy khô, trái cây đông lạnh, nước ép, tinh bột sắn. Dù đã qua chế biến nhưng vẫn phải làm kiểm dịch đầy đủ.
- Dừa tươi: Đang làm khá tốt, riêng Bến Tre đã có 133 vùng trồng và 14 cơ sở đóng gói được cấp mã xuất khẩu sang Trung Quốc.
Các nhóm mặt hàng chính cần làm kiểm dịch thực vật khi xuất khẩu sang Trung Quốc
Rủi ro và lưu ý khi làm kiểm dịch thực vật khi xuất khẩu sang Trung Quốc
Khi làm thủ tục kiểm dịch thực vật khi xuất khẩu sang Trung Quốc, doanh nghiệp nên đặc biệt cảnh giác với các rủi ro sau:
Rủi ro 1: Phát hiện sinh vật gây hại kiểm dịch
Đây là rủi ro nặng nhất. Chỉ cần GACC phát hiện một đối tượng kiểm dịch trong lô hàng, toàn bộ lô hàng có nguy cơ bị hun trùng, chiếu xạ, trả về hoặc thậm chí tiêu hủy. Vùng trồng và cơ sở đóng gói cũng có thể bị đình chỉ xuất khẩu ngay lập tức.
Rủi ro 2: Vượt giới hạn dư lượng thuốc BVTV (MRL)
Nếu dư lượng Cadimi hay một số hoạt chất khác vượt ngưỡng cho phép, hàng sẽ bị từ chối thông quan. Hơn nữa, doanh nghiệp còn bị đưa vào danh sách kiểm tra chặt hơn ở những lô sau.
Rủi ro 3: Sai sót về mã GACC, mã CIQ hoặc nhãn mác
Rất nhiều doanh nghiệp bị vướng ở khâu này. Mã không khớp, nhãn ghi thiếu thông tin bắt buộc bằng tiếng Trung, hoặc sai mã HS/CIQ… dẫn đến hàng bị giữ lại cửa khẩu, tốn kém chi phí lưu kho và có khi phải nhập ngược lại.
Rủi ro 4: Mã số vùng trồng hoặc cơ sở đóng gói hết hạn
Mã số có thể bị thu hồi nếu không duy trì kiểm tra định kỳ. Doanh nghiệp cần kiểm tra tình trạng hiệu lực của mã trước mỗi đợt xuất hàng.
Rủi ro 5: Quy định thay đổi đột ngột
Với cơ chế cập nhật động của Nghị định 280, nếu không theo dõi sát thông tin, doanh nghiệp rất dễ bị động và gián đoạn xuất khẩu.
Rủi ro 6: Mặt hàng chưa có Nghị định thư
Dù chất lượng tốt đến đâu, nếu chưa ký Nghị định thư thì chỉ xuất tiểu ngạch được, giá thấp hơn và rủi ro về thông quan, thanh toán cao hơn nhiều.
Giải pháp giúp doanh nghiệp đáp ứng kiểm dịch thực vật khi xuất khẩu sang Trung Quốc
Để đáp ứng các yêu cầu ngày càng khắt khe và giảm thiểu rủi ro khi gửi hàng đi Trung Quốc, doanh nghiệp có thể triển khai đồng bộ các hướng đi sau:
- Chuẩn hóa vùng trồng và cơ sở đóng gói ngay từ đầu: Áp dụng tiêu chuẩn VietGAP/GlobalGAP, ghi chép nhật ký đồng ruộng đầy đủ và chỉ sử dụng thuốc bảo vệ thực vật nằm trong danh mục cho phép của Trung Quốc. Đây là nền tảng để duy trì mã số lâu dài.
- Xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc minh bạch: Sử dụng phần mềm quản lý để kết nối dữ liệu từ khâu canh tác, thu hoạch đến đóng gói và vận chuyển. Với Nghị định 280, truy xuất nguồn gốc đã trở thành yêu cầu bắt buộc.
- Chủ động kiểm nghiệm chất lượng trước xuất khẩu: Nên lấy mẫu kiểm tra dư lượng thuốc BVTV trước 5–7 ngày để phát hiện và xử lý kịp thời, tránh tình trạng hàng bị trả về tại cửa khẩu.
- Tận dụng dịch vụ tư vấn và logistics chuyên nghiệp: Với doanh nghiệp mới hoặc xuất khẩu mặt hàng lần đầu, việc hợp tác với đơn vị có kinh nghiệm như VietCargo sẽ giúp tối ưu quy trình từ đăng ký mã GACC, chuẩn bị hồ sơ kiểm dịch đến vận chuyển. Đây là cách rút ngắn thời gian và hạn chế sai sót khi gửi hàng đi Trung Quốc theo đường chính ngạch.
- Cập nhật liên tục quy định mới: Thường xuyên theo dõi thông tin từ Cục Bảo vệ Thực vật, Văn phòng SPS Việt Nam và Bộ Công Thương để nắm bắt kịp thời thay đổi về MRL, sinh vật kiểm dịch và các yêu cầu kỹ thuật từ GACC.
- Liên kết chặt chẽ chuỗi sản xuất – xuất khẩu: Phối hợp tốt giữa nông dân, hợp tác xã, cơ sở đóng gói và doanh nghiệp xuất khẩu để đảm bảo tính đồng bộ và minh bạch.
- Đầu tư chứng nhận quốc tế: Các chứng nhận HACCP, ISO 22000, GlobalGAP không chỉ giúp đáp ứng thị trường Trung Quốc mà còn tạo lợi thế khi mở rộng sang các thị trường khó tính khác, giảm sự phụ thuộc vào một thị trường duy nhất.
Bài viết trên đã cung cấp cái nhìn toàn diện về kiểm dịch thực vật khi xuất khẩu sang Trung Quốc, từ quy định, quy trình đến những rủi ro và giải pháp thực tiễn cho doanh nghiệp trong bối cảnh thị trường ngày càng siết chặt tiêu chuẩn nhập khẩu.
Giải pháp giúp doanh nghiệp đáp ứng kiểm dịch thực vật khi xuất khẩu sang Trung Quốc tại VietCargo
Để quá trình gửi hàng đi Trung Quốc diễn ra nhanh chóng, đúng chuẩn kiểm dịch và hạn chế tối đa rủi ro, doanh nghiệp nên lựa chọn đơn vị logistics am hiểu thị trường và quy định nhập khẩu. VietCargo là đối tác đáng tin cậy, hỗ trợ trọn gói từ tư vấn hồ sơ, đăng ký mã GACC, kiểm dịch thực vật đến vận chuyển chính ngạch. Liên hệ ngay với VietCargo để được tư vấn giải pháp tối ưu, giúp hàng hóa của bạn thông quan thuận lợi và phát triển bền vững tại thị trường Trung Quốc.
- Địa chỉ: 180/17 Nguyễn Hữu Cảnh, Phường Thạnh Mỹ Tây, TP. HCM (cũ là phường 22, quận Bình Thạnh)
- Email: contact@vietcargo.vn
- Tổng đài: 028 3606 6666
- Hotline/Zalo: 0931 620 000
- Hotline 24/7: 0923 19 19 19
Xem thêm:
